Strijd om het bos, deel 2
Hoe bescherm je een bos dat voortdurend bedreigd wordt, terwijl je er zelf van afhankelijk bent?
R besloot niet langer alleen toe te kijken. Hij sloot zich aan bij de Litouwse NGO Girių inspekcija (Forest Inspectorate), een organisatie die zich inzet voor de bescherming van bossen en biodiversiteit. Samen met andere vrijwilligers monitort hij kaplocaties, controleert vergunningen en documenteert situaties met foto’s, video’s en GPS-coördinaten.
Die informatie wordt gebruikt om misstanden te melden bij autoriteiten, maar ook om wijzigingen in wetgeving voor te stellen en rechtszaken te starten tegen overheidsinstanties wanneer natuurregels worden overtreden.
“Soms voelt het alsof we tegen een systeem vechten dat liever niet kijkt.”
De uitdagingen zijn groot. Intensieve kaalkap, wetgeving die houtproductie nog steeds als een kernfunctie van bossen beschouwt, en de invloed van grote houtbedrijven vormen een constante druk op natuurgebieden. In Litouwen worden bossen ingedeeld in verschillende categorieën. Alleen de strengste categorie – ongeveer 1% van het bosareaal – is volledig beschermd tegen kap. In andere categorieën, zelfs in beschermde zones, kan houtproductie nog steeds plaatsvinden.
Zelfs Natura-2000 gebieden ontspringen de dans daarom niet altijd.
Voor R en zijn partner is die onzekerheid zwaar. Regelmatig liggen ze ’s nachts wakker, bang dat de oogstmachines opnieuw in hun directe leefomgeving zullen verschijnen.
“Als het bos valt, valt alles. Ook ons bestaan en dat van de dieren hier.”
Het verlies van een bos betekent namelijk veel meer dan het verdwijnen van bomen. Bodemleven, schimmels, micro-organismen, bessenstruiken en leefgebieden van talloze dieren verdwijnen mee. Ook culturele tradities, zoals paddenstoelen plukken, raken verloren.
“Voor velen is het bos misschien alleen ‘groen en mooi’. Voor mij is het religie, leven en leren. Elk verlies doet pijn.”
Toch blijft R hoopvol.Samen met andere vrijwilligers blijft hij documenteren, monitoren en mensen bewust maken van wat er op het spel staat. Tegelijk bouwen hij en zijn partner aan een alternatief: natuureducatie, bushcrafttrainingen en ecotoerisme — manieren om een economie met het bos te creëren, in plaats van ten koste van het bos.
Wil je helpen?
Je kunt bijdragen door dit verhaal te delen, aandacht te vragen voor de situatie in deze (of andere bedreigde) bossen, of – als je kunt – direct het werk van de vrijwilligers te ondersteunen.
“We kunnen niet alles redden, maar alles wat we wél redden, telt.”