Natuurorganisatie waarschuwt na onthullingen: Nederland lost probleem toezicht niet op maar exporteert het naar Brussel.

DEN HAAG, 5 oktober 2026 – Terwijl de politie mogelijke strafbare feiten onderzoekt rond de import van gesubsidieerde houtpellets door RWE, steunt het kabinet een Europees voorstel waarbij biomassaverbranding met CO₂-opslag (BECCS) als negatieve uitstoot kan worden beloond. De Europese Commissie wil daarvoor 250 miljoen extra emissierechten beschikbaar stellen. Comité Schone Lucht roept het kabinet en de Tweede Kamer dringend op de Nederlandse inzet te wijzigen. Woensdag 7 oktober bespreekt de Kamer het voorstel, vijf dagen voor de Europese Milieuraad.

“Het is bijna niet uit te leggen. We weten nog altijd niet zeker welk hout met miljarden aan subsidies wordt verbrand. De politie onderzoekt de biomassaketen, wij procederen tegen het besluit van de minister om niet te handhaven en bereiden een rechtszaak tegen de Staat voor. Ondertussen wil het kabinet deze vorm van houtverbranding in Brussel gaan belonen als CO₂-verwijdering. Zo dreigen we van een onopgelost Nederlands probleem een nieuw Europees verdienmodel te maken”, zegt Fenna Swart, directeur van Comité Schone Lucht.

Van miljardensubsidies naar Europese uitstootrechten

De oproep volgt op de onthullingen van NRC en Zembla van 10 september over de herkomst en certificering van Maleisische houtpellets. De journalistieke onderzoeken bouwden voort op jarenlang onderzoek van Comité Schone Lucht en Biofuelwatch. Het handhavingsverzoek van de organisaties leidde tot onderzoek door de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa). Ondanks geconstateerde kwetsbaarheden in de certificering besloot de minister niet handhavend op te treden.

De politie onderzoekt inmiddels mogelijke strafbare feiten rond de import van Maleisische biomassa door RWE. Daarnaast heeft de NVWA een voorlopig boetebesluit genomen omdat de legale herkomst van geïmporteerde biomassa volgens de toezichthouder onvoldoende is aangetoond. RWE stelt dat zijn biomassa aan de geldende eisen voldoet en onafhankelijk is gecertificeerd.

Terwijl bestaande subsidies voor biomassaverbranding aflopen, worden in Nederland en Europa nieuwe financiële prikkels voor BECCS voorbereid. Comité Schone Lucht waarschuwt dat daarmee dezelfde biomassaketen opnieuw financieel kan worden gestimuleerd, zonder dat de fundamentele problemen rond herkomstcontrole zijn opgelost.

250 miljoen extra emissierechten

De Europese Commissie stelt voor om tussen 2031 en 2040 250 miljoen extra emissierechten te veilen. Met de opbrengsten wil Brussel een overeenkomstige hoeveelheid gecertificeerde CO₂-verwijdering inkopen. Daarvoor komen onder meer BECCS en directe CO₂-afvang uit de buitenlucht met permanente opslag (DACCS) in aanmerking.

Het kabinet heeft zich positief uitgesproken over dit voorstel. Volgens Comité Schone Lucht schuilt daarin een fundamenteel risico. De extra uitstootruimte wordt gerechtvaardigd door de veronderstelling dat elders daadwerkelijk evenveel CO₂ uit de atmosfeer wordt verwijderd. Bij BECCS staat die nettoverwijdering volgens de organisatie niet automatisch vast.

“Een installatie kan precies meten hoeveel CO₂ onder de grond verdwijnt. Maar zolang niemand onafhankelijk vaststelt hoeveel koolstof eerder in de bossen verloren is gegaan, weet je niet hoeveel CO₂ werkelijk uit de atmosfeer is verwijderd”, aldus Comité Schone Lucht.

De organisatie wijst erop dat ook de gevolgen van houtoogst, de verwerking en het transport van pellets en het energieverbruik van CO₂-afvang en -opslag moeten worden meegerekend. Daarnaast kan de groeiende vraag naar hout de druk op bossen verder vergroten.

Wanneer de werkelijke CO₂-verwijdering kleiner is dan de extra uitstootruimte die ervoor wordt gecreëerd, wordt het klimaatdoel ondermijnd.

Internationaal verzet tegen Europese biomassaplannen. Comité Schone Lucht stuurde op 23 september namens 44 internationale milieu-, natuur- en gezondheidsorganisaties een brandbrief aan minister Van Veldhoven. Daarin roepen zij op een einde te maken aan de Europese uitzonderingspositie voor houtige biomassa, waaronder de nulwaardering van CO₂-uitstoot bij verbranding. Ook WWF waarschuwde eind september tegen de integratie van CO₂-verwijdering in de Europese emissiehandel. De organisatie vreest dat hierdoor de prikkel om fossiele uitstoot daadwerkelijk terug te dringen wordt verzwakt. Volgens Comité Schone Lucht moet CO₂-verwijdering aanvullend zijn op emissiereductie en mag zij geen rechtvaardiging worden voor het voortzetten van fossiele uitstoot. Hetzelfde uitgangspunt moet volgens de organisatie gelden voor eventuele toekomstige opname van biochar en andere vormen van koolstofopslag.

Tweede Kamer kan deze week nog ingrijpen

Comité Schone Lucht roept de Tweede Kamer op om vóór de Europese Milieuraad van 12 oktober een gewijzigde Nederlandse inzet af te dwingen. De organisatie vraagt om BECCS op basis van houtige biomassa uit te sluiten als negatieve emissie binnen het EU-ETS en geen extra emissierechten uit te geven op basis van onvoldoende controleerbare CO₂-verwijdering. Daarnaast moeten emissiereductie, natuurlijke koolstofopslag en technologische CO₂-verwijdering afzonderlijke doelstellingen krijgen. Het verlagen van het emissieplafond, het afbouwen van gratis emissierechten en de bescherming en het herstel van bossen moeten prioriteit behouden.

“De Kamer heeft deze week nog de kans om in te grijpen. Eerst moet onafhankelijk vaststaan dat de hele biomassaketen daadwerkelijk CO₂ uit de atmosfeer verwijdert. Niet eerst een Europese markt optuigen en vervolgens ontdekken dat de beloofde klimaatwinst niet bestaat”, zegt Fenna Swart.

NOOT VOOR DE REDACTIE

Comité Schone Lucht onderzoekt al acht jaar de gevolgen van houtige biomassa voor klimaat, natuur en gezondheid. Het onderzoek naar Maleisische houtpellets, uitgevoerd ism Biofuelwatch, leidde onder meer tot een handhavingsverzoek bij de NEa, juridische procedures en een strafrechtelijke aangifte. Comité Schone Lucht heeft daarnaast een civiele rechtszaak tegen de Nederlandse Staat aangekondigd over het overheidstoezicht op en de subsidiëring van houtige biomassa.

Bronnen en achtergrondinformatie:

  1. Comité Schone Lucht en Biofuelwatch, 26 juni 2025: Handhavingsverzoek tegen RWE.
  2. Onderzoeksrapport NEa over Maleisische houtpellets, januari 2026.
  3. Comité Schone Lucht, 14 september 2026: Aankondiging rechtszaak tegen de Nederlandse Staat.
  4. Zembla – Biomassa uit de jungle, 10 september 2026.
  5. Zembla – Politie en NVWA onderzoeken RWE vanwege Maleisische biomassa, 10 september 2026.
  6. NRC, 10 september 2026: reconstructie van het Nederlandse biomassatoezicht op basis van het Woo-dossier dat Comité Schone Lucht opvroeg en analyseerde.
  7. Brandbrief van Comité Schone Lucht namens 44 internationale organisaties aan minister Van Veldhoven, 23 september 2026.
  8. Voorstel Europese Commissie tot herziening van het EU-ETS, 17 juli 2026.
  9. Kabinetsfiche herziening EU-ETS, pagina 9.
  10. Commissiedebat Tweede Kamer over de Milieuraad, woensdag 7 oktober 2026.